• نوێ

    ئەشکەوتەکەی  پلاتۆن 

    ئەشکەوتەکەی  پلاتۆن


    دیدگایەکی هۆبرت کنوبلاخ  خەونی سەرمایەداری لە ئێستادا .

    نووسینی:شەنگار سابیر



    ١- کنوبلاخ لە کتێبی " کۆمەلناسی زانستیدا " دەڵێت ئیدی پەیوەندی " زانست و زانستخواز " وەک پرسێکی تائەندازەیەک کۆن سەیردەکرێت  ، گەڕان بەدوای حەقیقەتدا ئیدی مۆتیڤی بیرکردنەوەی ئیمڕۆ نیە ، دۆزینەوەی " حیکمەت " بە هیچ کارێک ناخوات و بزنسی پێوە ناکرێت ، تەنانەت ئەو " خودا " یانەی
    لەسەدەکانی ڕابردودا هەبوون ئیدی هەندێکیان مردوون . ئێمە ڕوونتر دەتوانین بڵێن هەندێک لەو خودایانە
    بوون بە کاڵا و لەخزمەت بەرژەوەندیە ئایدۆلۆژیەکانی فڵان بزوتنەوە و ڕەوتدا بەکار دەبرێن.
    بۆ نموونە " کسنۆفانسی ئیلیایی " وێنەی خودا بە هەستێکی قەومی دەچوێنێت ، وەک ئەوەی بەنرخترین کاڵای حکومڕانی لاهوتی لە ئیستادا کڕین و فرۆشی پێغەمبەرەکان و خوداکانیەتی لە کۆمپانیا زەبەلاحەکانی ڕۆژئاوادا ، ئەوە خودا بوو فڵان قەومی پاراست بەڵام چۆن ؟ خودا خستیە دڵی ئەمریکیەکانەوە کە کوردوستان ڕزگار بکەن ، لێرەدا خودا کاڵایەکی هۆڵیودیە و فریاد ڕەسەکەش ئایدۆلۆژیایی ئەمریکاییە و ئەم خودایەیان لە سعودیە کڕێوەتەوە .


    ٢- ئەگەر بەزمانێکیتر بڵێم لەگەڵ یەکەم پاشەکشەی مرۆڤ لە پرسیارە فەلسەفیەکان و شەن و کەو کردنی
    تیوریایەکان ، سەرمایەداری ئەم غیابە عەقڵیە ئیستیغلال دەکات و دەیکات بە موڵکی خۆی ، خۆ ڕەنگیشە
    دوای سەدساڵیتر وەک کاڵایەکی پێرفێکت پێت بفرۆشێتەوە ، وەک چۆن ئێستا زانست و حەقیقەتت وەک کاڵایەکی مەعریفی سەرمایەداری پێدەفرۆشێتەوە . خۆ ئەگەر پینج سەد ساڵ بەر لەئێستا زانست بریتی بوایە لە گوتارێکی هیومانیستی و لەناو ئاگۆرادا مانیفێست ببوایە ، ئەوا ئێستا بووە بە " ئای ئۆ ئێس و ئەندرۆید " و دەبێت بڕێک پارە بدەیت تا لەم ڕێگەوە بەدوای جۆرێک لە حەقیقەتی دەستکردا بگەڕێت ،
    هاوکات ئەم زانستە مۆدێرنە مرۆڤ بەرەو جۆرێک لە تەنیایی دەگەڕێنێتەوە کە تەنیایەکی غەریزی و
    سێکشواڵیتیە نەوەک تەنیایەک کە خاوەنی فەزیلەتێکی فەلسەفی بێت .



    ٣- کنوبلاخ  نموونەی چیرۆکی " ئەشکەوتەکەی ئەفڵاتون " دەهێنێتەوە و دەڵێت : بەردەوام مرۆڤ دەگەڕێتەوە سەر وێناکردن و وێنەدانەوەی ئەوشتانەی ئێمە بە چاو دەیانبینین .  دەکرێت جارێکیتر
    ئێمە بەرەو هەمان ئەشکەوت بگەڕێنەوە ؟ بێگومان بەهەمان پرەنسیپ و خەسڵەتی کۆنەوە نا ،
    چونکە غەریزەکانی مرۆڤ پانتایی و ڕوناکی زیاتریان دەوێت ، کەوایە مرۆڤی نوێ دێت و ئەشکەوتەکە
    میتافۆڕ دەکات و دەیکات بە " شار " لەناو شاردا تابوو دروستدەکات و لەسەر بنەمای تابووکەش سیستمی
    سیاسی و ئابوری ، بەدەسەڵاتی ئاینی ، دروستدەبێت و پەیڕەو دەکرێت . خەونی سەرمایەداری لەئێستادا
    دروستکردنی " بەهەشتە " لە ڕێگەی " وێناکردنەوە " بەڵام کەرەستە سەرەتایەکانی ئەم بەهەشتە لە
    ئەمری واقعدا دروستدەکرێت ، لێرەدا دەبینین بەهەشت هەم بەمانا ئاینیەکەی و هەم ئەو پارادایسە ی وەک
    کڵەپ ڕۆژئاوایەکان لێیدەڕوانن ، جۆرێکە کاڵایەکە و بە مرۆڤی نوێ دەبەخشرێت ، کەئەمەش زیاتر شوێن پێی " لیبراڵیزم " لە ڕۆژئاوادا قایم دەکات . وەختێک مرۆڤ هەستەکات لەناو یانەیەکدایە لە
    بەهەشت و هەموو حۆریەکانیشی لێن ، ئیدی ئامادەیە هەموو پارەی گیرفانی دابنێت و شەوێکی ئازادانە
    لەناو بەهەشتدا بژی ، ئەمەش دەبێتە ڕۆتینێکی ترسناک و وەک ڤایرۆس بەناو مرۆڤایەتیدا گەشە دەکات.
    بەجۆریک کەس نایەوێت لەم ئەشکەوتەی لیبرالیزم بێتە دەرەوە و حەزەکات بەردەوام تارمایی جۆرێک
    لە حەقیقەت ببینێت نەک خودی حەقیقەت ، تارمایەکانی بەهەشت ببینێت ، تارمایەکانی مۆڕاڵیتی و
    زانست ببینێت نەوەک ئیشراق و فەزیلەت .


    • کۆمێنتی بلۆگەر
    • کۆمێنتی فەیسبووک
    Item Reviewed: ئەشکەوتەکەی  پلاتۆن  Rating: 5 Reviewed By: Hataw
    Scroll to Top